Miłośnicy i badacze muzycznego średniowiecza długo czekali
na gruntowne i całościowe opracowanie poświęcone muzyce chrześcijańskiego
Wschodu. Przekład książki Egona Wellesza uzupełnia istotną lukę w dostępnej po
polsku literaturze na ten temat. Erudycja, dociekliwość i odkrywcza pasja
autora zrodziły dzieło, które do dziś stanowi jedno z największych osiągnięć w
dziedzinie badań nad religijną twórczością Bizancjum. Mamy oto w ręku klucz do
lektury tajemnego pisma dawnych wschodnich hymnów, przewodnik, którego autor
nie ogranicza się do interpretacji zapisów neumatycznych, ale wnikliwie śledzi
retoryczne powiązania muzyki i tekstu. Prowadząc czytelnika przez meandry
twórczości hymnografów, sięga do jej antycznych korzeni, wskazując tym samym na
ciągłość muzyczno-literackiej tradycji zapoczątkowanej w starożytnej Grecji.
Do książki dołączono wyjątkowy materiał ilustracyjny — płytę z nagraniami w
wykonaniu Greckiego Chóru Bizantyjskiego pod dyrekcją Lykourgosa Angelopoulosa.
„Pragnę wyrazić moją głęboką wdzięczność Lykourgosowi Angelopoulosowi —
Protopsalcie katedry św. Ireny w Atenach i Pierwszemu Protopsalcie Świętej
Archidiecezji Konstantynopola za opracowanie i udostępnienie nagrań do
załączonej płyty, jak również za niewyczerpaną życzliwość i wszechstronne konsultacje
pomagające zrozumieć wiele aspektów tradycji wielkiej sztuki bizantyjskiego
śpiewu” — Maciej Kaziński.
E.J. Wellesz, Historia muzyki i hymnografii bizantyjskiej
CD — lista utworów
a) Utwory pochodzące z badań muzykologicznych.
1. «Σὲ Πάτερ κόσμον…»
„Tyś Ojciec wszechrzeczy…”
Wczesnochrześcijański hymn do Trójcy Świętej z papirusu 1786 (III w. n.e.), który został odnaleziony w 1917 w miejscowości Oksyrynchos w Egipcie, w transkrypcji E. Pöhlmanna.
2. «Πνευματικῶς ἡμᾶς πιστοί…»
„Duchem naszym wierni…”
Fragment „Oficjum Trzech Młodzianków w Piecu Ognistym” z rękopisu 2406 Greckiej Biblioteki Narodowej w transkrypcji M. Adamisa.
b) Utwory pochodzące z tradycji.
3. «Μεθ’ ἡμῶν ὁ Θεός…»
„Bóg pomiędzy nami…”
Wersety z Wielkiej Komplety do słów proroka Izajasza, ton II plagalny.
4. «Φῶς ἱλαρόν…»
„Pogodna Światłości …”
Bardzo dawny hymn nieszporny. Ton IV chromatyczny.
5. «Αἱ ἀγγελικαὶ προπορεύεσθε δυνάμεις…»
„Podążajcie naprzód moce anielskie…”
Automelon i prozomijony, słowa Romana Melodosa. Ton II plagalny tetrafonos.
6. «Τῆ ὑπερμάχω στρατηγῶ τὰ νικητήρια…»
„O, Waleczna Hetmanko, zwycięską pieśń wdzięczności…”
Proemion do kontakionu hymnu akatystowego. Ton IV plagalny.
7. «Ὁ ἄγγελος ἐβόα… Φωτίζου, φωτίζου…»
„Anioł objawił… Oświeć się, oświeć Jerozolimo…”
Dziewiąta pieśń kanonu Paschy z megalinarionów, słowa św. Jana Damasceńskiego (VII w.). Ton I.
8. «Αὐγούστου μοναρχήσαντος ἐπὶ τῆς γῆς…»
„Dostojnemu jedynowładcy na ziemi…”
Doksastykon nieszporów Narodzenia Pańskiego (25 grudnia). Słowa i melodia mniszki Kasji (VIII w.). Transkrypcja z dawnego stychirarionu w opracowaniu Simona Karasa. Ton II.
9. «Αἰνεῖτε τὸν Κύριον…»
„Wychwalajcie Pana…”
Kinonikon (werset Ps 148/149). Melodia Jana Kukuzelisa (XIII–XIVw.); rękopis 1246 z klasztoru św. Katarzyny na Synaju. Ton I.
10. «Χριστὸς ἐν πόλει Βηθλεὲμ βρεφουργεῖται…», «Ὢ παντεπόπτα…» καὶ «Χαίροις Πάναγνε…»
„Chrystus w mieście Betlejem dziecięciem
w łonie matki…”,
„O wszystkowidząca…” oraz „Wesel się ze wszech miar święta…”
Trzy irmosy na niedzielę przed świętem Narodzenia Pańskiego, melodia Piotra Berekety, (Konstantynopol, ok. 1700 r.). Ton I.
11. «Θεαρχίω νεύματι…»
„Z boskiego nakazu …”
Doksastykon nieszporny w ośmiu tonach na święto Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy (15 sierpnia); kompozycja Piotra z Peloponezu, lampadariosa Wielkiego Kościoła Chrystusa (zm. 1777 ?).
12. Κράτημα
Kratymat
Fragment utworu przewymownego majstora Jana Kukuzelisa (XIII–XIV w.). Ton I.
***
Utwór nr 8 w wykonaniu chóru Stowarzyszenia Rozpowszechniania Muzyki Narodowej pod dyrekcją Simona Karasa.
Pozostałe utwory w wykonaniu Greckiego Chóru Bizantyjskiego pod dyrekcją Lykourgosa Angelopoulosa.
| Rodzaj okładki | Miękka |
|---|---|
| Autor | Egon Wellesz |
| ISBN | 8389599888-4 |
| Liczba stron | 522 |
| Format okładki | 165x235 |
| Rok wydania | 2006 |
