Jezus z Nazaretu cz. I Od chrztu w Jordanie do Przemienienia

recenzja książki papieża Benedykta XVI
"Jezus z Nazaretu.
Od chrztu w Jordanie do Przemienienia".
Wydawnictwo M, kwiecień 2007

80 letni papież pisze książkę o drodze Jezusa na ziemi i Jego przepowiadaniu, nadając jej nieco pospolity tytuł „Jezus z Nazaretu”. Już sam ten fakt jest sporym zaskoczeniem dla świata, który oczekiwał od niego raczej nowej encykliki, albo oficjalnego stanowiska Magisterium w tylu palących problemach, z którymi boryka się Kościół. Pisze pierwszą książkę jako papież o Założycielu chrześcijaństwa, objawiając biblijną i historyczną prawdę o Chrystusie, podważaną niekiedy współcześnie choćby w światowym bestsellerze „Kodzie Leonarda da Vinci” Dana Browna. To nie przypadek zatem, ale moim zdaniem świadomy zabieg, obrona czystości wiary, ukazanie prawdy, odcięcie się od wszechpanującego subiektywizmu i relatywizmu boleśnie dotykającego także współczesne chrześcijaństwo. Jest w tym pisaniu historii Jezusa także wątek osobisty, szukanie oblicza Pana „długa wewnętrzna droga” jaką przeszedł przez życie: jako człowiek, chrześcijanin, kapłan, kardynał i wreszcie papież, by pod wieczór swojego życia powrócić do tematu najważniejszego – poprzez Człowieka Jezusa objawić Boga, a w Bogu – objawić człowieka. Możnaby w tym miejscu zacytować słowa Jana Pawła II, który zwykł był mawiać, że Chrystus „ukazuje autentycznego człowieka samemu człowiekowi”.

J. Ratzingera nie interesuje rekonstrukcja Jezusa historii, antyrzymskiego rewolucjonisty, demagoga tłumów, łagodnego albo surowego moralisty, przyjaznego partnera ziemskiej wędrówki człowieka, wyzwoliciela politycznego, Chrystusa sytuującego się w takiej czy innej kulturze, a nawet ponad nią. Spogląda natomiast na Jezusa wkraczającego w realną historię „z perspektywy Jego wspólnoty z Ojcem, która stanowi właściwe centrum Jego osobowości, bez której niczego nie da się zrozumieć” (cyt. z Przedmowy do książki). Benedykt XVI proponuje w swojej książce Jezusa Ewangelii, którego poznajemy zarówno dzięki dobrze znanej metodzie historyczno-krytycznej, w duchu której wielokrotnie opisywano dzieje Założyciela chrześcijaństwa, jak i tzw. metodzie „egzegezy kanonicznej” czyli czytania pojedynczych tekstów Biblii w świetle ich całości.

Książka będąca według zamysłu autora pierwszą częścią szerszego dzieła uwzględniającego także w przyszłości historię dzieciństwa Jezusa, poświęcona jest przedstawieniu postaci i orędzia Chrystusa dotyczącego Jego publicznej działalności. Rozpoczyna się od chrztu w Jordanie, poprzez kuszenie, wybór apostołów, Kazanie na Górze Błogosławieństw, Modlitwę Pańską, aż po Przemienienie na Górze Tabor. Właśnie Przemienienie staje się punktem zwrotnym Jego historii, wydarzeniem modlitwy z jednej strony, a wewnętrznym przenikaniem Jego bytu przez Boga, które staje się światłem, z drugiej. Przemienienie sprawia, że staje się On światłem ze światłości dzięki jedności z Ojcem, i że zapowiada ludzką przyszłość jako istot niebiańskich w promieniach tegoż samego światła tj. w zmartwychwstaniu. Podkreślenie znaczenia Przemienienia Pańskiego jako podstawowego klucza w zrozumieniu historii Jezusa zdaje się sugerować już sama okładka polskiego wydania książki, przedstawiająca w sposób sugestywny Jezusa Odmienionego w towarzystwie proroków Mojżesza i Eliasza, a w tle „zdumionych” tym faktem uczniów Piotra, Jakuba i Jana.
Można zapytać dlaczego Benedykt XVI zdecydował się na tę publikację, pracując nad nią intensywnie i w pośpiechu, jak sam o tym wspomina, wykorzystując do jej napisania każdą wolną chwilę swojego pontyfikatu? Poza osobistą potrzebą zdecydowała o tym sytuacja współczesnego człowieka coraz bardziej zagubionego, niepewnego, żyjącego pseudo wartościami, nierozumiejącego często nawet swojej wiary. Wydaje się, że Benedykt XVI w poznaniu prawdziwego Jezusa, nie tylko „historycznego Jezusa”, ale „Chrystusa wiary” którego obecności doświadczamy w codziennym życiu, upatruje odrodzenia chrześcijaństwa. Punktem wyjścia a zarazem i celem nie ma być „studiowanie” Jezusa, ale wewnętrzna przyjaźń z Nim inspirująca do nowego życia. Przez swoją książkę powtarza wypowiedziane w Kolonii do młodzieży motto: „Nie lękajcie się Chrystusa. Chrystus niczego wam nie zabiera a daje wszystko, choćby to wiele kosztowało”. Papież pragnie powiedzieć współczesnemu człowiekowi: kto wprowadza Chrystusa w swoje życie nie traci nic, absolutnie nic z tego, co czyni go wolnym i wielkim. Tylko w przyjaźni z Bogiem otwierają się na oścież drzwi życia, otwierają się wielkie możliwości człowieka, doświadcza on tego, co piękne i co wyzwala. W książce papieża pobrzmiewa echo pierwszej jego encykliki Bóg jest miłością. Benedykt XVI, przekonuje, że prawdziwym imieniem Boga jest Miłość i to ona zbawia.

Dla mnie najważniejszym fragmentem książki jest ta jej część, w której Jezus mówi sam o sobie: „Ja jestem”, „Jestem, który jestem”. Po prostu jestem. Byłem, jestem i będę. Tylko ja istnieję, a poza mną nie ma innego zbawcy. Jestem dla ludzi. Jestem dla wszystkich. Jestem jedyny, niepowtarzalny i nie dający się opisać. Jestem jedno z Ojcem. „Kto Mnie widzi, widzi także i Ojca”. W tym swoim bosko-ludzkim bytowaniu jest jednak rozpoznawalny i bliski człowiekowi. Nie jest Bogiem dalekim i nieosiągalnym. Jest Emanuelem - Bogiem z nami i dla nas. Ten rys Jego obecności jest chyba najistotniejszym dla współczesnego człowieka – miotanego wątpliwościami, lękiem, samotnością, tęsknotą i bezradnością. Jezus z Nazaretu staje się dla każdego drogą, niekiedy trudną w rozpoznaniu a jednak jedynie możliwą prawdą, ale nade wszystko źródłem życia, które daje szczęście.

o. Witold Kawecki CSsR