W świecie, w którym coraz wyraźniej zachodzą na siebie rozmaite tradycje kulturowe i religijne, wielu chrześcijan zadaje sobie pytanie, co jest istotą wiary, a także co jest wspólne chrześcijanom, buddystom, wyznawcom religii Mojżesza, hinduistom czy muzułmanom, a co nas od siebie odróżnia?
Anselm Grün, benedyktyn, dobrze znany polskim czytelnikom z wielu publikacji, tym razem podjął próbę odpowiedzi na pytanie, co jest istotą wiary chrześcijan, wiele miejsca poświęcając przede wszystkim duchowości oraz dialogowi między religiami - jego założeniom, metodom i celom.
Rozważania o chrześcijaństwie idą tu w parze z uwagami na temat innych religii, wyodrębnione zostały podobieństwa, ale także różnice pomiędzy nimi. Lektura tej książki będzie dla wszystkich chrześcijan doskonałą okazją do refleksji nad własną wiarą i przekonania się, że mogą mądrze czerpać również ze źródeł innych wyznań.
recenzja książki Anselma Grüna OSB,
Katechizm dla każdego. Chrześcijanin a inne religie,
WAM 2007
W poszukiwaniu tożsamości
W pluralistycznym społeczeństwie trudno mówić o własnej tożsamości, nawet religijnej, bez odniesienia do tego, jak i w co wierzą inni. Dlatego teolog chrześcijański zabierający się do przedstawienia fundamentów własnej wiary – coraz częściej zmuszony jest do uczynienia tego w dialogu z innymi religiami. I taki jest właśnie cel „Katechizmu dla każdego. Chrześcijanin a inne religie” Anzelma Grüna OSB.
Cel to zresztą całkowicie jawny. Niemiecki benedyktyn stwierdza wprost, że – jego zdaniem – „dialog z innymi religiami stwarza okazję, żeby dokładniej uświadomić sobie istotę chrześcijaństwa”. I choć deklaracja ta pada pod koniec niewielkiej objętościowo książki – to można by ją umieścić na początku, by służyła za motto wszystkich rozważań. Tytuł bowiem wprowadza w błąd. Publikacja benedyktyna bowiem nie jest (nawet popularyzatorską) próbą przedstawienia zawiłości i problemów związanych z katolicką teologią innych religii, ale swoistym wprowadzeniem w chrześcijaństwo dokonywanym za pomocą porównań z innymi systemami religijnymi.
Najczęściej odnosi się przy tym o. Grün do buddyzmu. I to w dialogu z nim (a może lepiej powiedzieć w spokojnej rozmowie z jego zachodnioeuropejskimi sympatykami) padają najciekawsze uwagi. Benedyktyn stawia na przykład pytanie, czy w przypadku Europejczyków wybierających bezosobowy Absolut buddyzmu, ich decyzja nie jest spowodowana osobistą „niezdolnością do nawiązywania relacji osobowych”, która skutkuje potrzebą „obrazu Boga, który taką relację wyklucza albo omija”? W innym zaś miejscu pokazując historyczność chrześcijaństwa (i judaizmu) niezwykle mocno, ale i ciekawie przeciwstawia ją mitologiczności buddyzmu i innych religii wschodnich.
Interesujące są także powracające nieustannie w rozważaniach Grüna odniesienia do niezwykłej konkretności chrześcijaństwa. Benedyktyn przypomina na przykład, że „w sakramentach dotyka nas niejako ręka historycznego Jezusa. W nich przeżywamy dziś to, co przeżywali ludzie w czasach Chrystusa”. I nie chodzi mu w takich sformułowaniach tylko o analogie czy porównania, ale o pokazanie materialności, uchwytności chrześcijaństwa, które często jest pomijane w jego „idealistycznych” czy spirytualistycznych ujęciach.
Zalety krótkiego, dynamicznego i interesującego wprowadzenia w chrześcijaństwo nie powinny przesłaniać jego wad. Czytając Grüna trudno było się opędzić od wrażenia, że niezwykle często psychologizuje on najważniejsze antropologiczne czy nawet dogmatycznego prawdy wiary. Skutki życiowe, możliwość zastosowania pewnych dogmatycznych przekonań do psychoterapii wydawała się w rozważaniach tych ważniejsza niż ich obiektywna prawdziwość.
Trudno też pominąć pytania, jakie rodzą się w trakcie lektury „Katechizmu dla każdego”. W wielu miejscach stawia bowiem jego autor tezy kontrowersyjne, sugerując np. konieczność dehellenizacji chrześcijaństwa. Pytanie tylko, czy nie oznaczałaby ona, w istocie odrzucenia opatrznościowego planu Bożego czy wręcz kategorii Wcielenia, którą odnosić trzeba nie tylko do Chrystusa, ale i do założonego przez Niego Kościoła, który wciela się i realizuje w konkrecie, także kulturowym.
Wszystkie te zastrzeżenia nie podważają jednak znaczenia książki Grüna. Jej lekturę polecam przede wszystkim tym, którzy zastanawiają się, dlaczego chrześcijaństwo przypisuje sobie szczególne miejsce wśród innych religii. Niemiecki benedyktyn pokazuje, że nie jest to roszczenie bezpodstawne, i że nie ma innej religii, która lepiej uchwyciłaby naturę ludzką.
Tomasz P. Terlikowski
publicysta Rzeczpospolitej
| Rodzaj okładki | Twarda |
|---|---|
| Podtytuł | Chrześcijanin a inne religie |
| Autor | Grün Anselm OSB |
| ISBN | 978-83-7318-940-9 |
| Liczba stron | 176 |
| Format okładki | 136 x 210 |
| Rok wydania | 2007 |
