Pisarze nawróceni to opowieść o poszukiwaniach religijnych, perypetiach duchowych i olśnieniach mistycznych dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych pisarzy i poetów anglojęzycznych, takich jak T. S. Eliot, C. S. Lewis, G. K. Chesterton, J. R. Tolkien, Graham Greene, Hilaire Belloc, Ronald Knox, Malcolm Muggeridge, Evelyn Waugh czy Dorothy Sayers. Autor opisuje ścieżki intelektualnego i duchowego rozwoju tych twórców i analizuje wpływ przemian postaw egzystencjalnych na ich dzieła. W ten sposób pomaga nam zrozumieć, co znaczy w literaturze dawać świadectwo prawdzie.
Joseph Pearce jest jednym z najbardziej cenionych współczesnych angloamerykańskich biografów i krytyków literackich średniego pokolenia. Jego droga do stanowiska wykładowcy literatury angielskiej na uniwersytecie w Naples na Florydzie była jednak nietypowa. Pearce, urodzony w 1961 roku w Londynie, wychowywał się w rodzinie o silnie antykatolickich tradycjach, a w młodości uwiodły go idee neofaszystowskie, przez co został skinheadem i wydawcą niskonakładowego pisma rasistowskiego. W wieku 28 lat przeżył nawrócenie, przyjął chrzest w Kościele katolickim i porzucił swoje ksenofobiczne poglądy. Zajął się krytyką literacką oraz badaniem roli pierwiastków religijnych i motywacji duchowych w życiu i twórczości pisarzy współczesnych. Jest autorem kilku znaczących biografii, m.in. Oscara Wilde’a, Aleksandra Sołżenicyna czy J.R. Tolkiena.
recenzja książki J. Pearce, „Pisarze nawróceni. Inspiracja duchowa w epoce niewiary”,
tłum. R. Pucek, Wydawnictwo Fronda 2008
Z Kościołem przeciw światu
„Pisarze nawróceni” – wbrew tytułowi wcale nie są zbiorkiem hagiograficznych opowieści o nawróceniach literatów. Książka Josepha Pearce’a to raczej wielki hymn na cześć katolickiej kultury, którą w XX wieku stworzyli brytyjscy konwertyci na katolicyzm.
Chesterton, Bellok, Konx, Benson, Tolkien Lewis, Eliot, Waugh, Dawson – listę nazwisk można ciągnąć jeszcze bardzo długo. Każdy z tych artystów nie tylko stworzył potężne dzieła, ale też zapisał się w historii Kościoła, i to nie tylko na Wyspach Brytyjskich. Autorów tych łączy bowiem nawrócenie (albo z Kościoła anglikańskiego, albo z jakiejś formy agnostycyzmu) na katolicyzm (zdecydowanie rzadziej na anglokatolicyzm, jak było w przypadku T.S. Eliota czy Lewisa) i dalsza wytrwała służba chrześcijaństwu. Służba, której głównym celem było zachowanie i rozwój tego, co uważali za jedyną nadzieję dla upadającej cywilizacji zachodniej, czyli chrześcijaństwa.
Ich historiom daleko jednak do łzawych, purytańskich żywotów bohaterów i świętych. Pearce nie szczędzi nam szczegółów na temat trudnej pobożności wielu z nich. Tłumacz mistycznych poezji św. Jana od Krzyża ma kłopoty z alkoholem, wybitny pisarz wciąż zdradza żonę, a Chesterton nie przechodzi przez wiele lat na katolicyzm, bo obawia się reakcji żony. Inni też są zaskakująco normalni. Ronald Knox, jeden z najznakomitszych apologetów katolicyzmu jest tak przekonany o doskonałości swojego dzieła tłumaczenia, że zakazuje dokonywania w nim jakichkolwiek zmian…
Ale nie oni i nie ich wady czy zalety, nie ich pobożność, zaufanie czy teologia są w tej książce najważniejsze. O wiele większe wrażenie robi jasne opowiedzenie się, co w naszych czasach tak trudne, po jednej ze stron wielkiego sporu między agnostycyzmem, ateizmem, materializmem a wiarą; świadomość, że jeśli Europa ma przetrwać – to musi powrócić do katolicyzmu, który jako jedyny słabemu modernizmowi przeciwstawić może korzenie, wiarę i prawdę. Pisarze omawiani przez Pearce nie chcą więc zmieniać katolicyzmu, ale chcą zmieniać świat wraz z Kościołem. Liturgia, sakramenty, teologia ma im dać siłę do tego, by nie poddawać się zwątpieniu, by w świecie, który ich odrzuca nadal walczyć o urzeczywistnianie Królestwa Bożego.
Książka Pearce’a wywołuje jednak jeszcze jedno uczucie: żal za straconym. Sobór Watykański II, a dokładniej to, co zrobiono w imię jego ducha, który niewiele miał wspólnego z jego literą, stanowi bowiem swoisty kres tej kultury. Jasne powiedzenie, że tylko w Kościele trwa pełnia prawdy, że tylko on daje tyle człowiekowi – zostało teraz przykryte subtelnymi rozważaniami o tym, jak świetni są inni. Tyle, że ta maska relatywizacji prawd – przesłania to, w co Kościół wierzył i nadal wierzy, i to, co przyciągało do niego wielkich ludzi kultury.
Tomasz P. Terlikowski
publicysta Rzeczpospolitej
Przedmowa
1. Wilde po drugiej stronie lustra
2. Belloc, Baring i Chesterton
3. Syn arcybiskupa
4. Syn biskupa
5. Dawson i Watkin
6. Apostolat Cambridge
7. Urok ortodoksji
8. Religia a polityka
9. Knox i Benson
10. Knox i Chesterton
11. Wojna i ziemia jałowa
12. Poetyckie rozruchy
13. Graham Greene: katolicki sceptyk
14. Waugh i ziemia jałowa
15. Od sprzeciwu do nawrócenia
16. Chesterton i Baring
17. Wojna i wieści o wojnie
18. Wojna na słowa
19. Wiara w epoce atomu
20. Pielęgnacja kultury
21. Sprzysiężenie umysłów
22. Bojownicy prawdy
23. Spark i Sitwell
24. Alec Guinness
25. Sassoon i Knox
26. Conatra mundum
27. Pochwała tradycji
28. Małe jest piękne
29. Muggeridge: pielgrzymka i pasja
30. Sensy i jedność sensów
31. Bóg według Grahama Greene’a
32. Celtycki brzask
| Rodzaj okładki | Miękka |
|---|---|
| Podtytuł | Pisarze nawróceni. Inspiracja duchowa w epoce niewiary |
| Autor | Joseph Pearce |
| ISBN | 978-83-60335-52-9 |
| Liczba stron | 614 |
| Format okładki | 165x240 |
| Rok wydania | Fronda 2007 |
